Chủ đề

(Chính trị) - Trang Diplomat ngày 17/07/2014 đã có bài viết “So China Moved Its Oil Rig. What Now?” phân tích về việc Trung Quốc di chuyển giàn khoan ra khỏi khu vực gần quần đảo Hoàng Sa. Tờ báo này đã đặt ra hai câu hỏi: tại sao Trung Quốc lại di chuyển giàn khoan và điều đó có ý nghĩa gì cho tương lai?

Trang Diplomat cho hay, Trung Quốc đã di chuyển giàn khoan Hải dương 981 (Haiyang Shiyou 981) ra khỏi khu vực gần quần đảo Hoàng Sa trên Biển Đông. Giàn khoan – khi hoạt động trong khu vực đặc quyền kinh tế của Việt Nam, đã gây nên sự rạn nứt lớn giữa Trung Quốc và Việt Nam.

Giàn khoan này hiện đang được di chuyển đến khu vực đảo Hải Nam để bắt đầu một dự án mới, theo Bộ Ngoại giao Trung Quốc.

Giàn khoan của Trung Quốc đang khai thác trên biển

Động thái di chuyển giàn khoan là một điều bất ngờ vì giàn khoan ban đầu được lên kế hoạch sẽ hoạt động trong khu vực đến giữa tháng 08/2014. Nhiều người đã đưa ra các suy đoán về lý do giàn khoan bị di chuyển.

Một chuyên gia năng lượng Trung Quốc nói với Reuters, ông nghĩ rằng giàn khoan chỉ đơn giản là đã hoàn thành nhiệm vụ trước kế hoạch do điều kiện thời tiết thuận lợi trong hai tháng qua. Các nhà phân tích khác lại cho rằng Trung Quốc đã lợi dụng mùa bão sắp đến để để loại bỏ nguyên nhân chính cho căng thẳng giữa nước này với Việt Nam.

Trong khi đó, theo tờ New York Times, Thiếu tướng Việt Nam – Lê Mã Lương lại thẳng thắn hơn. Thiếu tướng khẳng định chính “những phản ứng mạnh mẽ” từ phía Việt Nam đã buộc Trung Quốc phải di chuyển giàn khoan sớm hơn so với dự định.

Trang Diplomat nhận định, thời gian di chuyển giàn khoan cũng là điều gây hiếu kỳ. Giàn khoan được thiết lập ngay sau chuyến công du Châu Á của Tổng thống Mỹ Barack Obama, khiến nhiều nhà phân tích cho rằng Trung Quốc có vẻ đang gửi một tín hiệu đến Mỹ hơn là Việt Nam.

Và giờ đây, giàn khoan đã được di dời chưa đầy một tuần sau khi Biển Đông trở thành một chủ đề nóng trong chương trình nghị sự tại Diễn đàn Kinh tế và Chiến lược được tổ chức tại Bắc Kinh. Tuy nhiên, những lời chỉ trích trong hàng tháng trời (bao gồm cả những bài phát biểu nóng tại Đối thoại Shangri-la) đều không có tác động đến các tính toán của Bắc Kinh. Do đó, sẽ không hợp lý khi cho rằng Diễn đàn Kinh tế và Chiến lược có liên quan đến động thái di chuyển giàn khoan của Trung Quốc, Diplomat nhận định.

Nhiều khả năng, Trung Quốc chỉ đơn giản tính toán rằng họ hầu như chẳng thể thu được gì nếu cứ tiếp tục duy trì sự hiện diện của giàn khoan này trong khu vực, đặc biệt là khi so sánh với những lợi ích tiềm năng nếu di chuyển nó.

Từ quan điểm chiến thuật, giàn khoan hầu như đã đạt được mục đích của nó. Trung Quốc đã chứng minh được rằng họ có khả năng hạ đặt một giàn khoan gần quần đảo Hoàng Sa, với các lực lượng hải quân cần thiết để bảo vệ giàn khoan này trước các tàu thuyền của Việt Nam được đưa đến khu vực này. Bắc Kinh cũng đã chứng minh được rằng họ có thể kháng cự lại những lời chỉ trích từ bên ngoài, phớt lờ và phản công khi Việt Nam, Mỹ và các quốc gia trong khu vực cáo buộc Trung Quốc khiêu khích.

Sau hai tháng, hầu như không còn gì Trung Quốc có thể đạt được nếu tiếp tục duy trì giàn khoan. Với thông báo giàn khoan đã phát hiện dầu mỏ và khí đốt, sẽ dễ dàng cho Trung Quốc đưa giàn khoan trở về bất cứ khi nào. Như phát Ngôn viên Hồng Lỗi nói với báo chí, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc sẽ nghiên cứu dữ liệu và “vạch ra kế hoạch làm việc cụ thể cho các bước tiếp theo”.

ông Tập rất nhạy cảm với những cáo buộc về sự yếu kém trong chính sách đối ngoại và không thể bị xem là đã khuất phục trước những yêu cầu của phương Tây

Trong khi đó, Trung Quốc lại có thể bắt đầu cố gắng hàn gắn mối quan hệ với Việt Nam. Đây sẽ là nhiệm vụ khó khăn sau làn sóng phán đối Trung Quốc mạnh mẽ tại Việt Nam nhưng đó sẽ là việc bất khả thi nếu giàn khoan vẫn tiếp tục được duy trì.

Trung Quốc có vẻ như sẽ không tham gia vào các đàm phán nghiêm túc về vấn đề giàn khoan vì nước này vẫn luôn khẳng định đây không phải là khu vực tranh chấp. Tuy nhiên, nếu không có sự khiêu khích hằng ngày từ giàn khoan đi kèm với các vụ đụng độ giữa tàu thuyền hai bên, Việt Nam và Trung Quốc có thể từ từ bắt đầu nối lại mối quan hệ hợp tác trong các lĩnh vực khác. Logic tương tự cũng được áp dụng cho mối quan hệ Mỹ – Trung.

Một bất lợi có thể có đối với Trung Quốc chính là sự phản đối trong nước. Bắc Kinh đã phải đối mặt với những chí trích mạnh mẽ vì quyết định rút giàn khoan trên mạng xã hội Weibo. Theo Reuters, nhiều người bình luận cáo buộc Trung Quốc đã chịu áp lực từ Mỹ nên mới phải di chuyển giàn khoan. Theo đó, lời khẳng định của Bộ Ngoại giao Trung Quốc rằng động thái di chuyển “không liên quan đến bất kỳ yếu tố bên ngoài nào” có vẻ như là nhắm vào cả các khán giả trong nước cũng như nước ngoài.

Tập Cận Bình đã gắn liền chính quyền của ông với mục tiêu đạt được “Giấc mơ Trung Hoa” – với một phần quan trọng là giải phóng Trung Quốc khỏi “sự bắt nạt” từ các nước phương Tây mà nước này từng phải đối mặt trong thời gian trước đó. Vì vậy, ông Tập rất nhạy cảm với những cáo buộc về sự yếu kém trong chính sách đối ngoại và không thể bị xem là đã khuất phục trước những yêu cầu của phương Tây. Sẽ rất quan trọng để Bắc Kinh chứng minh rằng họ sẽ không nhượng bộ về chủ quyền lãnh thổ.

Kết luận, Diplomat cho rằng, mặc dù vấn đề giàn khoan có thể đã kết thúc, chúng ta có thể sẽ thấy các động thái khác của Trung Quốc trên các khu vực khác của Biển Đông trong tương lai gần như một bằng chứng cho quyết tâm của Tập Cận Bình.

Trung Quốc rút giàn khoan: Người Việt Nam cần nhìn sâu, hiểu thấu bản chất vấn đề

Trung Quốc rút giàn khoan: Người Việt Nam cần nhìn sâu, hiểu thấu bản chất vấn đề

Rút giàn khoan không phải vì sợ VN, cũng không phải vì sự lên tiếng của Mỹ mà là theo kế hoạch được tính toán bài bản, lúc này TQ phải rút và lý do thời tiết chỉ là cái cớ,...
The Diplomat: Căng thẳng Việt-Trung đẩy Việt Nam tiến gần với Mỹ hơn

The Diplomat: Căng thẳng Việt-Trung đẩy Việt Nam tiến gần với Mỹ hơn

Trang Diplomat ngày 29/05/2014 có bài viết "Amid South China Sea Tensions, Vietnam Seeks Closer Ties with US" về tình hình căng thẳng giữa Việt Nam và Trung Quốc. Theo bài viết này, để chống lại những...
The Diplomat: Việt Nam cân nhắc chiến lược mới để ngăn chặn Trung Quốc

The Diplomat: Việt Nam cân nhắc chiến lược mới để ngăn chặn Trung Quốc

Giáo sư Carl Thayer, chuyên gia nổi tiếng về Biển Đông, từng công tác tại Học viện Quốc phòng Australia mới đây đã có bài viết "Vietnam Mulling New Strategies to Deter China" trên trang The Diplomat....

Thanh Vân (dịch từ Diplomat)

Thích và chia sẻ bài này trên:
Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về [email protected]