Chủ đề

(Bạn đọc) - Hôm 9/8/2017, 2 năm sau thất bại của BPhone 1, ông Nguyễn Tử Quảng và BKAV đã có sự trở lại khá ấn tượng trong lễ ra mắt sản phẩm Bphone 2. Lần này, mọi thứ từ khâu tổ chức, truyền thông, quảng bá tới phần diễn thuyết đều trở nên khiêm tốn, song chân thành và có phần “chất” hơn – theo cách nói của ông Quảng.

Từ một nhân vật khá “dị”, người nổi danh với những phát ngôn gây sốc, kiểu như “BKAV là phần mềm diệt virus số 1 thế giới” hay “BPhone là chiếc điện thoại tốt nhất từng được chế tạo”, ông Quảng đã trở nên điềm đạm và khiêm nhường hơn khi dũng cảm thừa nhận: “Chúng tôi chưa thật sự lường hết được các khó khăn. Đây là một kế hoạch dài hạn mà chúng tôi biết sản phẩm vừa ra mắt chưa thể thành công ngay, thậm chí cần hàng chục năm. Chúng tôi không lường hết có quá nhiều khó khăn đến như vậy”

Sự điềm đạm, khiên nhường và chân thành hơn ở BKAV

Sự điềm đạm, khiên nhường và chân thành hơn ở BKAV

Tất nhiên, phong cách của ông Quảng lẫn BKAV không hề mất đi. Trong suốt buổi ra mắt, vẫn có rất nhiều lời khen ngợi có cánh giành cho BPhone 2, song ít bị lạm dụng, không quá khích hay “một tấc lên giời” như trước kia. Chữ “chất” hay “triết lý làm đẹp tự nhiên” trong thông điệp của BKAV, tuy không quá mới mẻ, song cũng khá thú vị, đủ để kích thích sự tò mò của nhiều người. Còn quá sớm để khẳng định bất cứ điều gì, song có thể thấy BKAV của ngày hôm nay đang là một BKAV rất khác so chính họ của 2 năm về trước. Chí ít, họ cũng đang bắt đầu một hành trình chinh phục trái tim người tiêu dùng bằng một tâm thế và tinh thần rất mới: bằng sự chân thành. Chúc cho BKAV thành công và mong sao Việt Nam sẽ ngày càng có nhiều doanh nghiệp nối bước.

Ta cần biết ta hơn nữa

Tuy vậy, chúng ta hãy khoan gọi BPhone là “Niềm tự hào dân tộc” bởi dòng chữ “Made in Vietnam”.

Sau lưng mỗi chiếc iPhone của Apple thường ghi dòng chữ “Thiết kế bởi Apple Inc tại California và lắp ráp tại Trung Quốc”. Như vậy, rõ ràng iPhone được sản xuất tại Trung Quốc, nhưng nó gắn chặt với tên tuổi của Apple, một thương hiệu nổi tiếng nhất của nước Mỹ.

Phần lớn iPhone ra đời từ nhà máy của Foxconn (Đài Loan) tại Trung Quốc

Phần lớn iPhone ra đời từ nhà máy của Foxconn (Đài Loan) tại Trung Quốc

Chiếc xe gắn máy Honda, một cái tên vốn in đậm trong tâm trí người Việt Nam trong những năm 80-90 của thế kỷ trước, là niềm tự hào lớn của người Nhật, mặc dầu họ có thể đặt nhà máy tại Việt Nam, Thái Lan hay bất cứ đâu.

Những chiếc máy ảnh mang nhãn hiệu Canon hay Nikon, ngày nay hầu như không còn được sản xuất tại Nhật nữa, mà được gia công bởi nhiều đối tác ở những quốc gia khác nhau như Đài Loan, Trung Quốc, Thái Lan, Việt Nam hay Malaysia, vv … Tuy nhiên, người ta vẫn nhắc tới chúng như những niềm tự hào của đất nước mặt trời mọc.

Samsung hiện là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam; 2 nhà máy của họ đặt tại Thái Nguyên và Bắc Ninh có giá trị xuất khẩu mỗi năm lên tới gần 40 tỷ USD, chiếm phần lớn sản lượng smartphone toàn cầu của hãng. Rất nhiều điện thoại Samsung hiện nay là “made in Vietnam”, song hầu như ai cũng biết chúng thuộc sở hữu của Samsung, đại diện và niềm tự hào của Hàn Quốc.

Nói như vậy để thấy rằng: trong thời đại “toàn cầu hóa” ngày nay thì cụm từ “made in Vietnam” hay ở bất cứ đâu, không phải là vấn đề lớn nhất nữa.

Quá trình sản xuất các sản phẩm ngày hôm nay có sự tham gia của cả một chuỗi cung ứng toàn cầu chứ không còn bó hẹp trong phạm vi của một quốc gia riêng biệt nữa

Quá trình sản xuất các sản phẩm ngày hôm nay có sự tham gia của cả một chuỗi cung ứng toàn cầu chứ không còn bó hẹp trong phạm vi của một quốc gia riêng biệt nữa

Xu hướng hiện nay trong ngành sản xuất chế tạo của thế giới đó là các tập đoàn lớn (chủ yếu tại những quốc gia phát triển) thường đầu tư ra nước ngoài để tận dụng lợi thế giá nhân công rẻ đồng thời khai thác thị trường nội địa ở chính nước nhận đầu tư (đa phần là các quốc gia đang phát triển). Một yếu tố khác là sự phát triển của lĩnh vực thuê ngoài (outsourcing) với vai trò nổi bật của những nhà thầu phụ Đài Loan hay Trung Quốc, khiến chi phí trong ngành giảm, trong khi sản lượng ngày càng tăng. Một vài ví dụ:

– Con chip di động Snapdragon của Qualcom (Mỹ) mà BKAV trang bị cho chiếc BPhone, phần lớn được ra đời từ khuôn đúc bán dẫn (fabrication plant) của Công ty Bán dẫn Đài Loan (TSMC).

Bên trong nhà máy xuất bán dẫn của TSMC (Đài Loan). Dù chỉ là gia công, làm thuê, song đây là lĩnh vực đòi hỏi công nghệ cực kì cao.

Bên trong nhà máy xuất bán dẫn của TSMC (Đài Loan). Dù chỉ là gia công, làm thuê, song đây là lĩnh vực đòi hỏi công nghệ cực kì cao.

- Apple hiện nay không tự chế tạo các sản phẩm của mình, mà chuyển giao công việc đó cho Foxconn – cũng là một công ty Đài Loan, nhà sản xuất chế tạo theo hợp đồng lớn nhất thế giới, sử dụng gần 1 triệu nhân công tại Trung Quốc đại lục. Apple chỉ còn nắm khâu thiết kế, bản quyền thương hiệu và những bí quyết công nghệ, để rồi sau đó kiếm bộn lợi nhuận nhờ sự đầu tư chuyên nghiệp và chất lượng vượt trội ở khâu phân phối, tiếp thị, chăm sóc khách hàng và dịch vụ hậu mãi. Theo ước tính của những diễn đàn chuyên về công nghệ, với mỗi chiếc iPhone 7, Apple tiêu tốn tổng cộng 224,8 USD chi phí sản xuất bao gồm nguyên vật liệu, linh kiện và giá lao động và giá bán của iPhone 7 trên thị trường, với phiên bản thấp nhất, lên tới 649 USD, gấp gần 3 chi phí – một lợi nhuận khổng lồ.

Công nhân trong nhà máy của Foxconn sản xuất iPhone. Phần lớn lợi nhuận chui vào túi Apple dù công ty này không trực tiếp làm ra sản phẩm.

Công nhân trong nhà máy của Foxconn sản xuất iPhone. Phần lớn lợi nhuận chui vào túi Apple dù công ty này không trực tiếp làm ra sản phẩm.

Theo tư duy logic đó, không khó để một công ty có thể đầu tư vào sản xuất các thiết bị điện tử, laptop, hay smartphone, vv … Một phương thức đỡ vất vả nhất chính là đặt hàng từ các nhà thầu phụ OEM (Original Equipment Manufacturer – sản xuất nguyên bản) và ODM (Original Design Manufacturer – sản xuất thiết kế gốc). BKAV khẳng định BPhone hoàn toàn được chế tạo tại Việt Nam, điều đó không hẳn là quan trọng, liệu họ có trụ lại được trong cuộc chiến về chi phí ?

Khẩu hiệu “người Việt dùng hàng Việt” mà chúng ta đang muốn cổ vũ là chưa đủ để giúp BPhone có thể dễ dàng được công chúng đón nhận, nhất là khi BKAV dường như đã đặt sản phẩm của mình ở nhầm phân khúc thị trường. Dù người tiêu dùng Việt Nam rất muốn ủng hộ BPhone, song BKAV không thể và không nên bán nó với giá của hàng hiệu – gần 10 triệu VNĐ, tức gần ngang với iPhone và những dòng flagship của Samsung. Trong tâm trí người tiêu dùng Việt, “hàng Việt” có thể được ưa chuộng hơn hẳn hàng Trung Quốc, nhưng chưa thể so sánh với Mỹ, Nhật, Hàn, Đài, hay thậm chí Thái Lan. Hiểu được điều này, các nhà sản xuất sẽ nắm rõ phân khúc khách hàng và đưa ra chính sách cũng như mức giá bán hợp lý hơn. Bài học từ một số doanh nghiệp trong nước, ít gây sự chú ý hơn hẳn BKAV, như Bitis (trong ngành giày dép) hay Mobistar (điện thoại di động), dù âm thầm và lặng lẽ, song từ lâu đã khẳng định được vị thế và chiếm lĩnh thị phần đáng kể mà BPhone phải mơ ước. Nguyên nhân đầu tiên và cũng là quan trọng nhất, đó chính là mức giá phù hợp với túi tiền của người Việt.

Bitis, một thương hiệu lâu đời của Việt Nam. Dù không ồn ào, song có vị thế tương đối vững chắc, cạnh tranh được với Nike hay Adidas.

Bitis, một thương hiệu lâu đời của Việt Nam. Dù không ồn ào, song có vị thế tương đối vững chắc, cạnh tranh được với Nike hay Adidas.

BKAV cũng nên tham khảo kinh nghiệm của Xiaomi, một công ty đang nổi của Trung Quốc. Nhiều năm qua, hãng này liên tục đầu tư mạnh cho thiết kế, hợp tác công nghệ với những nhà cung cấp lớn và liên tục cho ra đời những sản phẩm có cấu hình khủng, chất lượng khá, ngoại hình bắt mắt và giá bán thì gần như không có đối thủ trong cùng phân khúc, được khá đông người tiêu dùng Việt Nam lựa chọn.

Xiaomi, một công ty của Trung Quốc, đang có sự phát triển ấn tượng với những sản phẩm cấu hình khủng, thiết kế ấn tượng, chất lượng ổn định và vô đối về giá trong cùng phân khúc.

Xiaomi, một công ty của Trung Quốc, đang có sự phát triển ấn tượng với những sản phẩm cấu hình khủng, thiết kế ấn tượng, chất lượng ổn định và vô đối về giá trong cùng phân khúc.

Chiến lược lâu dài

Về lâu dài, để thực sự có những thương hiệu mạnh, tên tuổi trên thế giới, là niềm tự hào quốc gia, Việt Nam cần ưu tiên và tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân. Hay chí ít cũng là tạo ra một sân chơi bình đẳng với những quy định, thủ tục bớt rườm rà và phức tạp. Bên cạnh đó là việc cải cách hệ thống tài chính ngân hàng, giúp những doanh nghiệp thật sự làm ăn hiệu quả có cơ hội tiếp cận với nguồn vốn, để mở rộng và đầu tư vào nghiên cứu phát triển (R&D)

Những tập đoàn kinh tế nhà nước, nắm giữ rất nhiều nguồn lực của đất nước song quản lý không hiệu quả - Đàn khủng long của nền kinh tế vị thành niên.

Những tập đoàn kinh tế nhà nước, nắm giữ rất nhiều nguồn lực của đất nước song quản lý không hiệu quả – Đàn khủng long của nền kinh tế vị thành niên.

Hiện nay, khu vực tư, dù không nắm giữ nhiều tài sản cũng như không được trao nhiều đặc quyền đặc lợi như các doanh nghiệp nhà nước, nhưng lại phát triển tương đối năng động và đóng góp đáng kể vào nền kinh tế quốc dân. Một số tổng công ty nhà nước, doanh nghiệp quân đội hay những tập đoàn kinh tế tư nhân lớn (ở trong mối liên hệ lợi ích nhóm) nhận được nhiều ưu đãi như Petro Vietnam, VNPT, Viettel, Vin Group hay Sun Group, vv., tuy quy mô có lớn, song quản lý chưa hiệu quả, nhiều thất thoát tham nhũng, hoạt động quá giàn trải khi lấn sân sang nhiều lĩnh vực, ít tập trung cho những mảng mũi nhọn, và đặc biệt rất thiếu vắng những bí quyết kinh doanh hay bản quyền công nghệ độc đáo, thứ làm nên sức mạnh thật sự của những thương hiệu. Trong lúc đó, ở một vài doanh nghiệp tư nhân khác của Việt Nam, quy mô của họ tuy nhỏ hơn rất nhiều so với những ông lớn kể trên, song lại có bản sắc và những thế mạnh độc đáo, rất riêng, tiêu biểu có thể kể tới như:

– Công ty Mỹ Lan (Mylan Group) trong Trà Vinh của vợ chồng TS Nguyễn Thanh Mỹ (Việt kiều Canada). Với những bản quyền phát minh của TS Mỹ khi còn làm việc cho Mỹ và Canada, vợ chồng ông lập công ty, với sự đầu tư góp vốn của các đối tác nước ngoài, hoàn toàn không có nợ xấu với các ngân hàng Việt Nam, sản phẩm chủ yếu được xuất khẩu, tạo ra công ăn việc làm cho người dân tỉnh Trà Vinh – một tỉnh nghèo của cả nước. Và đặc biệt, những bản quyền công nghệ của TS Mỹ giúp công ty là đơn vị đầu tiên của Việt Nam có khả năng sản xuất vật liệu nhiệt trong ngành in, và đưa Việt Nam là quốc gia thứ 12 trên thế giới có khả năng chế tạo được sản phẩm này. Theo một số nguồn tin, Mỹ Lan cũng là công ty duy nhất của Việt Nam bị nước ngoài cử gián điệp kinh tế sang hòng đánh cắp công nghệ.

Nhà máy sạch như một ốc đảo trên vùng quê nghèo Trà Vinh của Mỹ Lan

Nhà máy sạch như một ốc đảo trên vùng quê nghèo Trà Vinh của Mỹ Lan

- Công ty Minh Long, thương hiệu gốm sứ nổi tiếng nhất của Việt Nam đã được khẳng định, với những sản phẩm được xuất khẩu đi khắp thế giới, giá thành rất cao. Bản thân công ty đã tự đầu tư tìm tòi, nghiên cứu, phát triển và cho ra đời công nghệ men và bí quyết nung gốm rất đặc biệt mà ngay cả nhiều nước phát triển trên thế giới cũng không có được.

Những sản phẩm gốm sứ chất lượng hảo hạng của Minh Long

Những sản phẩm gốm sứ chất lượng hảo hạng của Minh Long

Nếu Việt Nam có khoảng vài ngàn doanh nghiệp vừa và nhỏ (small and medium size enterprises) nhưng hoạt động hiệu quả, có bản quyền công nghệ và bí quyết kinh doanh độc đáo và mang bản sắc như Mỹ Lan hay Minh Long, đất nước chắc chắn sẽ giàu và mạnh, trở thành một con hổ châu Á như bấy lâu chúng ta vẫn mơ ước.

Trong một nền kinh tế mở và cạnh tranh lành mạnh, tự bản thân các doanh nghiệp sẽ tìm ra lối đi cho riêng mình. Tuy nhiên, có 2 lĩnh vực mà Việt Nam rất có tiềm năng, hoàn toàn có thể bứt phá nếu được đầu tư tốt và tạo điều kiện thuận lợi (từ phía nhà nước), đó là nông nghiệp và ứng dụng ICT. Thay vì đặt cược vào canh bạc BPhone hòng cạnh tranh với Apple hay Samsung, BKAV hoàn toàn có thể chuyển hướng sang nghiên cứu và phát triển những thiết bị điện tử và ứng dụng thông minh phục vụ nông nghiệp, y tế, sinh học và môi trường … những lĩnh vực thiết thực, giải quyết được nhu cầu của người Việt Nam và đem lại giá trị cho xã hội. Chúng ta không nhất thiết phải chạy đua để có những sản phẩm (vốn đã bão hòa) để chứng tỏ rằng người Việt Nam có thể làm được nhưng không đem lại nhiều hiệu quả kinh tế, chúng ta hãy khôn ngoan, thực dụng hơn để tham gia và hội nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nông nghiệp và ứng dụng ICT là 2 thế mạnh mà Việt Nam có thể đầu tư đột phá

Nông nghiệp và ứng dụng ICT là 2 thế mạnh mà Việt Nam có thể đầu tư đột phá

Người Pháp có câu ngạn ngữ: “Muốn đi xa phải chăm sóc yên cương” (“Qui veut aller loin, ménage sa monture”), nghĩa là phải biết dưỡng sức và chuẩn bị phương tiện nếu muốn thành công lớn. Để đạt được viễn tượng như mong muốn, nhà nước nên quan tâm và đầu tư nhiều hơn cho hệ thống giáo dục và đào tạo. Nền giáo dục của chúng ta hiện đang rất có vấn đề và tương đối lệch lạc. Có thể thấy ngay trong kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh Đại học vừa qua, số sinh viên đăng ký nguyện vọng vào những lĩnh vực khoa học cơ bản, nghiên cứu ứng dụng và kỹ thuật công nghệ chỉ chiếm tỷ lệ tương đối nhỏ so với những ngành vốn đã thừa nhân lực như công an, quân đội, kinh tế, ngoại thương, vv. Trong lúc đó, mỗi năm Trung Quốc cho ra lò gần 20 triệu kỹ sư chất lượng cao (bằng với dân số của cả một quốc gia như Romania), điều này lý giải cho sự phát triển thần tốc của họ, đặc biệt trong những lĩnh vực thuộc công nghệ cao. Việt Nam rất cần một cuộc cải cách giáo dục toàn diện, đầu tư mạnh và bài bản cho nghiên cứu khoa học, nhất là nghiên cứu cơ bản và phát triển ứng dụng phục vụ cả quốc phòng lẫn dân sự. Chỉ có đầu tư cho nhân tố con người, chúng ta mới đáp ứng được những nhu cầu và đòi hỏi về nhân lực chất lượng cao trong một thời đại mới đầy rẫy những cạnh tranh khốc liệt và biến động.

Giáo dục Việt Nam, đặc biệt là giáo dục đại học đang rất có vấn đề

Giáo dục Việt Nam, đặc biệt là giáo dục đại học đang rất có vấn đề

Một ngày nào đó trong tương lai không xa, nhất định Việt Nam sẽ thật sự có những thương hiệu mạnh, mang tầm toàn cầu, để chúng ta và con cháu chúng ta có thể tự hào kiêu hãnh mỗi khi nhắc tới đất nước mình. Mong lắm thay !

CTV Hải Đăng

Thích và chia sẻ bài này trên:
Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@trandaiquang.net