Chủ đề

(Thời sự) - Biển Đông là nơi xung yếu trấn giữ “con đường tơ lụa trên biển thế kỷ 21” trong sáng kiến “Một vành đai, một con đường” của Chủ tịch Tập Cận Bình. Trong khi đó, các nước có quyền lợi trên biển Đông, đặc biệt là Trung Quốc vẫn tiếp tục “đun sôi” khu vực này bằng những tuyên bố thách thức, hành động chạy đua vũ trang và tập trận quân sự kéo dài. Nếu như Trung Quốc không lấy lại được niềm tin của các nước trong vấn đề biển Đông, thì liệu tham vọng lập trật tự kinh tế thế giới mới thông qua diễn đàn lần này sẽ khả thi?

Chủ tịch nước Trần Đại Quang và Chủ tịch Tập Cân Bình

Chủ tịch nước Trần Đại Quang bắt tay Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình,

Theo quy hoạch của Chính phủ Trung Quốc, “Con đường tơ lụa trên biển thế kỷ 21” đi qua Biển Đông theo hướng Tây đến Ấn Độ Dương và Địa Trung Hải, theo hướng Nam đến Thái Bình Dương. Mục đích của con đường là muốn nối liền vòng kinh tế châu Âu và châu Á – Thái Bình Dương, nhưng trọng điểm là hướng tới các nước Đông Nam Á.

Vì vậy 4 năm qua, Trung Quốc đã ráo riết mở rộng thêm khoảng 1.300 héc-ta đất trái phép tại Biển Đông. 7 đảo nhân tạo mà Trung Quốc đã xây dựng (nhanh kỷ lục từ năm 2013) trên các bãi đá có chủ quyền của Việt Nam: Chữ Thập, Su bi, Gạc Ma, Châu Viên, Huy Gơ, Ga Ven và Vành Khăn đã hoàn tất năm 2015. Các đảo nhân tạo này được lần hồi “quân sự hóa” từ năm 2016. Hình ảnh từ các vệ tinh gần đây đã cho thấy các đảo nhân tạo này đã trở thành những căn cứ không quân, hải quân với những giàn ra đa, những phi trường (có cái dài trên 3.000 mét ở đá Chữ Thập) với bãi đậu máy bay và bến tàu. Trung Quốc đã đưa trên 400 hỏa tiễn địa không (tầm ngắn 40km và tầm trung 400km) ra đặt ở các đảo. Việc “quân sự hóa” các đảo xem như hoàn tất.

Nếu tính về sức mạnh quân sự, Trung Quốc đang vượt trội hơn tất cả các nước hiện diện ở Biển Đông trừ Mỹ. Ngoài ra, một tỉ lệ lớn các tàu buôn của thế giới đi qua khu vực này đều tới Trung Quốc và hầu hết những nước có tranh chấp ở Biển Đông đều đang là một nhà cung cấp hàng hóa cho thị trường đông dân nhất thế giới này. Sự phụ thuộc kinh tế vào Trung Quốc khiến bất kì nước nào cũng phải suy tính kĩ nếu muốn sử dụng sức mạnh trên Biển Đông. Trung Quốc biết thế mạnh của mình và đang sử dụng nó để làm bệ đỡ cho sự mở rộng quân sự trong khu vực.

Trong những năm qua Trung Quốc ráo riết bành trường, phô trương sức mạnh quân sự trên biển Đông nhằm phục vụ cho tham vọng bá chủ của mình, nhưng vẫn e dè sức mạnh của Mỹ. Tuy nhiên, uy tín của Donald Trump trong khu vực đã xuống thấp kể từ khi ông rút Mỹ khỏi Hiệp định Đối tác thương mại xuyên Thái Bình Dương. Ngược lại, Trung Quốc lại hứa sẽ tăng gấp đôi đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng xuống khu vực Đông Nam Á. Theo giáo sư Alexander L. Vuving từ Honolulu nhận định: “Bắc Kinh đã nhìn thấy một cơ hội vàng để bước vào khoảng trống quyền lực trong khu vực”.

Thế nhưng, chính sự hung hăng, hiếu chiến, ngang ngược của Trung Quốc đã khiến các nước Đông Nam Á thờ ơ với sự nồng nhiệt của những dự án mang tính chiến lược “Con đường tơ lụa trên biển thế kỷ 21”. Tổn thất lớn nhất của tranh chấp Biển Đông trong những năm qua đối với ý tưởng “Con đường tơ lụa trên biển thế kỷ 21” và quan hệ Trung Quốc – Đông Nam Á  là làm giảm sự tin cậy lẫn nhau về chính trị trong khi nó chính là tiền đề tất yếu của hợp tác tầng sâu, mang tính chiến lược.

Trước đây, việc Trung Quốc xây dựng niềm tin với ASEAN có một số trở ngại, nhất là các nước Đông Nam Á vẫn có một số ký ức không tốt đẹp đối với việc Trung Quốc xuất khẩu cách mạng sang khu vực này trong thời kỳ đầu của Chiến tranh Lạnh, hệ thống triều cống của Trung Quốc cổ đại. Hiện nay, tranh chấp Biển Đông đã trở thành trở ngại thứ 3 ảnh hưởng đến việc gây dựng niềm tin và tìm tiếng nói chung giữa Trung Quốc và ASEAN.

Trung Quốc đang gia tăng sức mạnh ở khu vực Đông Nam Á nhưng ngày càng gần hơn với danh hiệu kẻ “khổng lồ cô đơn”. Vì để phô trương sức mạnh, Trung Quốc không ngừng gây chiến với nước láng giềng của mình, thậm chí khẳng định sẵn sàng sử dụng vũ khí quân sự. Chính vì vậy, Trung Quốc đã tự đẩy mình vào thế “đơn chiếc” trên chiến trường ngoại giao cũng như quân sự khi đã tạo điều kiện cho các quốc gia trên biển Đông tạo ra một liên minh và có những hoạt động trao đổi quân sự với Mỹ – đối thủ lớn nhất của Trung Quốc trên mọi mặt trận hiện nay.

Là láng giềng và cũng phải chịu những sức ép lớn nhất của Trung Quốc trên biển Đông, thế nhưng Việt Nam luôn giữ cho mình “cái đầu lạnh” để bảo vệ chủ quyền quốc gia. Việt Nam luôn thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, sẵn sàng là bạn, là đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế.

Chính vì thế, sau cái bắt tay với Tổng thống Obama, Chủ tịch nước Trần Đại Quang đã mang về cho Việt Nam quyết định chấm dứt hoàn toàn cấm vận vũ khí mà Trung Quốc dù có “gào thét” vẫn không được. Tiếp theo là đẩy mạnh hợp tác với Nhật Bản – “nước Mỹ ở Châu Á”. Ngoài việc hứa đóng riêng cho Việt Nam 06 tàu tuần tra nhằm gia tăng sức mạnh quân sự cho Việt Nam từ Thủ tướng Nhật thì chuyến thăm của Nhật Hoàng mới đây còn có ý nghĩa “gia tăng sức mạnh mềm” cho Việt Nam.

Bên cạnh đó, Việt Nam vẫn gia tăng quan hệ ngoại giao với các nước lớn trên thế giới và trong khu vực. Phía Ấn Độ – một trong những thị trường vũ khí lớn nhất thế giới đã hứa hỗ trợ 500 triệu đô la quỹ quốc phòng cho Việt Nam và cung cấp những vũ khí quân sự mạnh, có tính chiến đấu cao độ như Brahmos. Việt Nam vẫn duy trì việc nhập khẩu vũ khí từ Nga – quốc gia vừa sản xuất tên lửa mang đầu đạn hủy diệt lớn nhất trong lịch sử loài người, khiến Mỹ cũng phải khiếp sợ.

Mặc dù, Mỹ đã rút khỏi TPP nhưng chính Tổng thống Donal Trump đã gửi thư cho Chủ tịch nước Trần Đại Quang nhấn mạnh về quan hệ hợp tác giữa hai nước chứng tỏ vị thế của Việt Nam càng được coi trọng trên trường quốc tế. Tất nhiên, để đạt được điều đó thì phải luôn thể hiện được lập trường vững chắc, bản lĩnh của Việt Nam và tư duy nhạy bén đối với thời cuộc.

Như ngay trong bài phát biểu tại sự kiện Đối thoại Singapore lần thứ 38 do Viện Yusof Ishak – Nghiên cứu Đông Nam Á (ISEAS) hôm 30/8/2016, Chủ tịch nước Trần Đại Quang đã khiến không chỉ truyền thông quốc tế quan tâm đặc biệt, mà các lãnh đạo thế giới, đặc biệt là giới quân sự “sực tỉnh” bằng cảnh báo:“Nếu để xảy ra mất ổn định, nhất là xung đột vũ trang thì không có người thắng, người thua, mà tất cả cùng thua”.

Phát biểu này đã khiến cho cựu Tổng thống Barack Obama, mặc dù đang là khách giữa thủ đô Bắc kinh đã không ngại ngần đưa ra lời cảnh báo nghiêm khắc nhằm vào nước chủ nhà: “Trung Quốc sẽ phải gánh chịu hậu quả nếu tiếp tục leo thang hành động gây hấn trên Biển Đông và khiến cho các nước láng giềng quan ngại”. Thậm chí ông còn “nhắn riêng” với Chủ tịch nước Tập Cận Bình rằng: “Nước Mỹ có được sức mạnh phần nào nhờ vào sự kiềm chế chính mình”.

Tham dự diễn đàn “Một vành đai, một con đường”, từ vị thế của một nước từng bị chèn ép trong quá khứ, Việt Nam đã chuyển sang thế đối thoại trực tiếp. Không phải ngẫu nhiên, quốc kỳ Việt Nam đỏ thắm trên quảng trường Thiên An Môn và 21 một đại bác được vang lên khi Chủ tịch nước Trần Đại Quang đến thăm Trung Quốc. Lần đầu tiên, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường thừa nhận có đưa thiết bị phòng thủ ra các đảo có tranh chấp. Đặc biệt, Chủ tịch Tập Cận Bình đã đàm phán về vấn đề biển Đông một cách tích cực – đây là thái độ hiếm có đối với một nước mang nặng tâm lý hiếu chiến như Trung Quốc.

Chủ tịch nước Trần Đại Quang, tham dự diễn đàn lần này không chỉ để xem xét nhận định đường lối, chính sách tiếp theo của Trung Quốc trong thời gian tới, quan trọng hơn nữa đó chính là bảo vệ chủ quyền vững chắc của Việt Nam trên biển Đông. Rõ ràng, Trung Quốc tổ chức diễn đàn này nhằm gây dựng được niềm tin đối với các nước về sáng kiến “Một vành đai Một con đường” của mình. Thế nhưng, để làm được điều đó Trung Quốc phải giải quyết rõ ràng, minh bạch về vấn đề tranh chấp biển Đông.

Không ngoài mong đợi, Việt Nam và Trung Quốc ra thông cáo chung, nhất trí kiểm soát tốt bất đồng trên biển, gìn giữ hòa bình và ổn định ở Biển Đông. Việt Nam và Trung Quốc nhất trí tiếp tục thực hiện toàn diện, hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), sớm xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC), kiểm soát tốt bất đồng trên biển, không có hành động làm phức tạp, mở rộng tranh chấp.

Bên cạnh đó, nhân dịp tham dự Diễn đàn cấp cao hợp tác quốc tế “Vành đai và Con đường” tại Bắc Kinh, Trung Quốc, Chủ tịch nước Trần Đại Quang đã có cuộc gặp với Thủ tướng Pakistan Nawar Sharif và Tổng Thư ký đảng Dân chủ Tự do Nhật Bản, Chủ tịch Liên minh Nghị sỹ hữu nghị Nhật-Việt Toshihiro Nakai. Trong cuộc gặp ngoài lề này bên cạnh việc gia tăng hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản thì cuộc gặp gỡ với Thủ tướng Pakistan là một phương thức tìm hiểu về quan điểm của nước này về hành lang kinh tế Trung Quốc – Pakistan từ đó tìm phương hướng hợp tác.

Xét cho cùng, “Một vành đai, một con đường” phải dựa vào việc Trung Quốc và các nước ven bờ xây dựng quan hệ tốt đẹp trên cơ sở tin cậy lẫn nhau về chính trị. Quan hệ không tốt, làm thế nào có thể trao đổi kết nối với các nước xung quanh, làm sao có thể khiến cho các nước này yên tâm thực hiện hợp tác mang tính chiến lược với Trung Quốc? Mà vấn đề trước mắt là tranh chấp ở biển Đông.

Thu An

Vị thế Việt Nam qua chuyến thăm Trung Quốc

Vị thế Việt Nam qua chuyến thăm Trung Quốc

Để tái cân bằng quan hệ với các nước lớn, ba tháng sau khi nhận được lời đề nghị thúc đẩy hợp tác Việt - Mỹ của Tổng thống Donald Trump, đúng 12 giờ trưa ngày 11/5, sân bay Bắc Kinh rực rỡ quốc...
Chiến lược đối ngoại cân bằng của Việt Nam

Chiến lược đối ngoại cân bằng của Việt Nam

Trước cơn địa chấn chính trị đang diễn ra tại Mỹ cùng với những bất ổn đang gia tăng không ngừng tại Biển Đông, Việt Nam sẽ phải làm gì để cân bằng và nâng cao vị thế? Trước thách thức đồng thời...
Dư luận Trung Quốc về chuyến thăm của Chủ tịch nước Trần Đại Quang

Dư luận Trung Quốc về chuyến thăm của Chủ tịch nước Trần Đại Quang

Giới chuyên gia, học giả Trung Quốc có nhiều nhận định đánh giá tích cực về mục đích, ý nghĩa và kết quả chuyến thăm của Chủ tịch nước Trần Đại Quang. Trong những ngày vừa qua,...
Chủ tịch nước tiếp xúc bên lề Diễn đàn “Vành đai và Con đường”

Chủ tịch nước tiếp xúc bên lề Diễn đàn “Vành đai và Con đường”

Theo Đặc phái viên TTXVN, ngày 15/5, trong thời gian tham dự Diễn đàn cấp cao hợp tác quốc tế "Vành đai và Con đường” tại Bắc Kinh, Trung Quốc, Chủ tịch nước Trần Đại Quang đã có các cuộc...
Chủ tịch nước Trần Đại Quang phát biểu tại Diễn đàn ‘Vành đai và Con đường’

Chủ tịch nước Trần Đại Quang phát biểu tại Diễn đàn ‘Vành đai và Con đường’

Theo Đặc phái viên TTXVN, ngày 15/5, Hội nghị bàn tròn các nhà lãnh đạo trong khuôn khổ Diễn đàn cấp cao hợp tác quốc tế về 'Vành đai và Con đường' đã được tổ chức...
Thích và chia sẻ bài này trên:
Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@trandaiquang.net